Foto?raf: Spencer Platt/Getty Images

“Acil” kelimesi, ilk olarak büyük ?apl? afetleri, depremleri ve sava?lar? akla getirir. Ancak S?n?r Tan?mayan Doktorlar (MSF), medyada yer almayan, arka plana at?lan konularda da ?al???r ve ?zellikle otoritelerce g?z ard? edilmi? insanlar?n sorunlar?na odaklan?r. Bu ki?iler seks i??ileri, sokak ?ocuklar?, mahkumlar, madde ba??ml?lar? ve ruh sa?l??? sorunlar? ya?ayan bireyleri kapsamaktad?r. Baz? durumlarda, belirli bir toplulu?un neredeyse tamam? etnik veya siyasi sebeplerle bilin?li olarak ihmal edilir ve toplumdan d??lan?r.

Bireyler toplumdan d??land???nda ve kendi devletleri onlar? yok sayd???nda, MSF bu insanlara ula??p g?rünmeyen yaralar? iyile?tirerek bir umut ????? olmay? ama?lar. Ayn? zamanda tedavi etti?i bireylerin zaman i?inde kendi topluluklar?nca kabul edilmelerini hedefleyerek bu y?nde toplumsal bilinci art?rmak i?in ?al???r; g?z ard? edilmi? birey ve topluluklar?n yoksun kald?klar? sa?l?k hizmetlerine ula?malar? i?in ?aba g?sterir.

G?rü?tü?üm S?n?r Tan?mayan Doktorlar ?al??an? beni psikolo?a y?nlendirdi?inde ?ok gergindim. Ama o ilk günden bu yana ?fkemin azald???n? hissediyorum. Psikolog beni dinlerken rahatl?yorum ve a?l?yorum. Hayat?mda ilk defa, beni dinleyen ve anlayan insanlar?n oldu?unu hissediyorum. -?Catherina*, 25 ya??nda Hondurasl? bir dan??an

Hapishaneler

Dünyadaki bir?ok toplumda, adil sa?l?k hizmetleri sa?lamak i?in gerekli olan kaynak da??t?m? do?ru bi?imde yap?lmamaktad?r. Baz? devletler ise adil sa?l?k hizmeti sunabilecek kaynaklara sahipken, sosyal veya siyasi sebeplerle bu hizmetleri vermeyi aksat?r.

Baz? ülkelerde hapse mahkum edilmi? insanlara sa?l?k hizmeti sa?lanmaz veya bu hizmetler yok denecek kadar azd?r. Hücrelerin hijyenik olmamas?, temiz su ve beslenme yetersizli?i; dehidrasyon, deri ve akci?er enfeksiyonlar? gibi rahats?zl?klara yol a?ar ve bu vakalara hapishanelerde s?k?a rastlan?r. A??r? kalabal?k hapishaneler, tüberküloz (TB - verem) gibi bula??c? hastal?klar?n yay?lmas? i?in uygun bir ortam olu?turur.

S?n?r Tan?mayan Doktorlar 2010’dan bu yana, Kambo?ya’n?n ba?kenti Pnom Penh’teki ü? hapishanede ?al??maktad?r. Bu hapishaneler ülkedeki toplam mahkum nüfusunun %25’ini bar?nd?r?r. MSF ekipleri, buralarda HIV ve TB gibi hastal?klar?n te?his ve tedavisi i?in ?al???r. Ayn? zamanda, bu gibi hastal?klar?n daha fazla ki?iye bula?mas?n? engellemek i?in karantina b?lgeleri olu?turmak gibi yeni y?ntemler geli?tirir.

Ekiplerimiz takipli tedavi sistemini kullanarak, hastal?klar?n ila?lara ba????kl?k kazanmas?n? engellemek amac?yla, taburcu edilen ve sevk edilen hastalar? kontrol etmeye devam eder. Bu ki?ilerin, gerekli ila?lara eri?ebilmesi ve sa?l?k hizmetlerinden yararlanmas? i?in ?al???r.

?iddet Ma?durlar?, Madde Ba??ml?lar? ve Seks ???ileri

Baz? ülkelerde, belirli bireyler toplum normlar?ndan d??land??? i?in sa?l?k hizmetlerinden de yoksun b?rak?l?rlar. Dünya üzerinde intihar oran? en yüksek olan ?ehirlerden biri Honduras’?n ba?kenti Tegucigalpa’d?r. Bu korkutucu istatisti?in ard?nda temelde uyu?turucu trafi?i, ?etelerin yürüttü?ü i?ler, b?lgesel ?at??malar ve mahalle sava?lar?ndan zarar g?ren insanlar?n ya?ad??? ger?ekler yatar. B?lge halk?, ?o?u zaman sa?l?k hizmetlerine ba?vurmakta tereddüt etmektedir ve destek alma konusunda endi?e ya?amaktad?r.

Bir?ok ülkede baz? sa?l?k hizmetleri sessizce halledilir. ?zellikle de psikolojik rahats?zl?klar ve akli dengesizlikler s?z konusu oldu?unda bu durum daha belirgindir.

Tabular, baz? topluluklarda bir hastal?k kadar s?k?nt? do?urabilir.

Honduras’taki bir?ok g??men hayat?n? kazanmak i?in yasal olmayan madde sat?c?l??? veya seks i??ili?ine y?nelmektedir. Sa?l?k hizmetlerinin yetersizli?i, h?zla artan seks trafi?i ile birle?ti?inde cinsel yolla bula?an hastal?klar toplum i?inde ciddi bir h?zla yay?l?r.

Catherina*, zorlu süre?lerden ge?ti?i s?rada MSF’den yard?m alm?? 25 ya??ndaki eski bir hasta. Kendisi, ya?ad?klar?n? ??yle aktar?yor: “17 ya??nda tecavüze u?rad?m. Hamile kald?m ve ailem beni reddetti. Evden ayr?l?p Tegucigalpa’ya geldim ve hayat?m? seks i??isi olarak kazanmak zorunda kald?m. ?ünkü o?lum ve kendim i?in para kazanmam gerekiyordu. ?nsanlara ?fkeliydim ve yolumu kaybetmi?tim. Kimseyle konu?am?yor, kimseye güvenemiyordum. Eva (bir MSF ?al??an?) beni bir psikolo?a y?nlendirdi?inde ?ok gergindim, ?ünkü ?ok ciddi sorunlarla mücadele ediyordum.

Ama o ilk günden bu yana ?fkemin azald???n? hissediyorum. Psikolog beni dinlerken, rahatl?yorum ve a?l?yorum. Hayat?mda ilk defa, beni dinleyen ve anlayan insanlar?n oldu?unu hissediyorum.”

MSF doktorlar? sokakta ya?ayan insanlar? muayene eder ve gerekti?inde onlara ilk yard?m uygular. Psikologlar, dan??manl?k hizmeti vererek insanlar?n ya?ad?klar?n? dinlemeye haz?rd?rlar. Durumu ciddi olan, kronik rahats?zl??? bulunan ve madde ba??ml?s? olanlar sa?l?k tesislerimize y?nlendirilir. MSF doktorlar? ve psikologlar? bu tesislerde, fiziksel, cinsel ve psikolojik ?iddete maruz kalm?? insanlara destek sunar ve onlar? tedavi ederler.

D??lanan Bireyler

Dünya Sa?l?k ?rgütü’ne g?re, dünyada 45 milyon ki?i ruhsal sorunlarla mücadele etmektedir. Buna ra?men, günümüzde bir?oklar? i?in psikolojik yard?mlara ve tedavi hizmetlerine ula?mak olanaks?zd?r.

“Dadaab’dayken ruh sa?l??? sorunlar?yla mücadele eden düzinelerce insanla kar??la?t?m. Aileleri, bu ki?ilerle ba?a ??kamad???ndan onlar? bulunduklar? yerlere hapsetmi? veya evlerinde zincire vurmu?lard?. E?er onlara ula?amasayd?k, yard?m alma konusunda umutlar? kalmayacakt? ve muhtemelen hala o zincirlere ba?l? olacaklard?.”? Pablo Melgar Gomez, MSF Dadaab Mülteci Kamp?’nda ?al??m?? bir psikiyatrist

Obstetrik fistül gibi baz? rahats?zl?klar? olan insanlar toplumdan d??lan?rlar ve tamamen ?aresiz hissederler. Fistül rahats?zl??? -vajina ve rektum aras?nda olu?an bir bo?luktan devaml? d??k? ve idrar gelmesi- genellikle ilerlemeyen do?um sonras? olu?ur. ?o?unlukla Afrika’n?n uzak k??elerinde, yeterli sa?l?k tesisi ve doktor bulunmayan alanlarda, kad?n do?um hizmetleri yoksunlu?unda g?rülür. Vakalar?n ?o?unda bu durumu takiben psikolojik sorunlar geli?ir. Bu kad?nlar, ya?ad?klar? fiziksel rahats?zl?ktan dolay? toplumdan d??lan?rlar ve ?o?unlukla “sa?l?kl?” bir kad?nla evlenmek isteyen e?leri taraf?ndan terk edilirler.

S?n?r Tan?mayan Doktorlar, 2009 y?l?nda Abéché - ?ad’daki hastanenin biti?i?ine bir “Kad?nlar K?yü” in?a etmi?tir. Burada kad?nlar?n benzer fiziksel rahats?zl?klar? tedavi edilir ve kad?nlar psikolojik destek süreciyle topluma geri kazand?r?l?r.

* Hasta ismi de?i?tirilmi?tir.